Welke motorolie? – Ghia Varia 044, pag. 18

Geplaatst op

klik hier hier voor de Ghia Varia’s (wel eerst inloggen)

WELKE MOTOROLIE?

In dit verhaal wil ik het hebben over motorolie, om precies te zijn, olie die U in het motorblok van Uw K.Ghia giet. Wat ik hier geschreven heb is gebaseerd op API en ACEA publicaties. Speciale dank gaat uit naar dhr W. Berkers en D. de Vlaminck van
Shell die mij geholpen hebben met informatie en antwoord gaven op al mijn vragen.

Basisolie

Uit aardolie wordt olie gemaakt, ook wel basisolie genoemd. Motorolie kan ook van dierlijke of plantaardige oorsprong zijn, doch deze zijn tegenwoordig zeer moeilijk te verkrijgen. Op de verpakking wordt meestal ook vermeld wat voor soort basis olie er wordt gebruikt. Dit kan zijn Minerale-; Half-synthetische- of (vol)synthetische olie. De benaming heeft te maken met de extra behande-
lingen die aardolie krijgt.

Minerale olie wordt verkregen door ruwe aardolie te distilleren en te raffineren.
Half-synthetische olie wordt verkregen door minerale olie extra te raffineren. Hierdoor worden de laatste verontreini-
gingen in de basisolie verwijderd of door minerale olie te mengen met vol-synthetische olie.

Vol-synthetische olie wordt chemisch verwerkt totdat alle oliemoleculen gelijk aan elkaar zijn. Dit geeft als resultaat een zeer homogene en zuivere basisolie. Gewone basisolie is echter voor een automotor nog niet geschikt, de eigen-schappen van de basisolie worden verbeterd door het toevoegen van additieven of dopes. Soms kan het percentage wel zo’n 30% van de inhoud zijn. De belangrijkste dopes/ additieven zijn: anti-oxidatiedope; anti corrosie dope; antischuim dope; stolpunt verlagers; detergent dopes; antislijtage additieven; basiciteits additieven; wrijvingsverlagers, filmversterkende dopes; viscositeits index dope; Extreme Pressure dopes (EP).

Society of Automotive Engineers (SAE)

Viscositeit zegt iets over de vloeibaarheid van olie. Olie met een lage viscositeit zal dunvloeibaar zijn, olie met een hoge viscositeit is stroperig. In een motorblok mag de viscositeit niet te hoog zijn, de olie pomp heeft dan veel moeite om de olie rond te pompen,
zodat het zeer lang duurt voordat de olie bij de te smeren onderdelen is (dus slijtage), de motor ondervindt door de dikke olie ook veel weerstand. Een te lage viscositeit zal problemen geven bij het smeren, de olie is zo dun dat er geen smerend laagje opgebouwd kan worden (dus slijtage). De viscositeit wordt beïnvloed door de temperatuur, net als boter dat in de koelkast vast is
en in de zon vloeibaar wordt. De mate van vloeibaarheid bij een bepaalde temperatuur is vastgelegd in een code door de Society of Automotive Engineers (SAE). Het is deze SAE aanduiding die u als eerste zult ontdekken op de verpakking van motorolie, bijvoorbeeld SAE 10W of SAE 40. De W staat voor winter, als het koud is mag de olie niet te dik/vloeibaar zijn. Neemt de temperatuur ’s zomers toe dan zal deze 10W olie veel te dun zijn, er moet worden overgeschakeld op SAE 40. Deze is bij hoge temperatuur niet te dun doch bij winterse temperaturen weer veel te dik.

Afhankelijk van de omgevingstemperatuur zal er gekozen moeten worden tussen een winter olie of een zomer olie.De positie van het getal in de reeks is een maat voor de viscositeit. Door de SAE zijn voor motorolie de volgende vis-
cositeitindelingen vastgelegd: 0W; 5W;10W; 15W; 20W; 25W; 20; 30; 40; 50 en 60.
Olie met deze Viscositeits aanduiding wordt ook wel single grade genoemd. Viscositeits index dopes zijn complexe stoffen die op lage temperatuur zeer dun vloeibaar zijn en bij hoge temperatuur maken ze de vloeistof stroperiger.

Daardoor zal motorolie gemengd met die viscositeits index dopes, bij lage en hoge temperaturen een constantere vloeibaarheid hebben. Door deze viscositeitsindex dopes kan men in een olie de viscositeiten van diverse single grade oliën (zomer en winterolie) combineren. De eigenschappen van een SAE 10W tot en met SAE 40 (dus ook SAE15W; 20W; 25W; 20 & 30) worden hier benaderd door de i0W-40 olie. Als het buiten koud is reageert deze olie als een winterolie en bij hogere temperaturen als een zomer olie. Eigenlijk kun je hier ook lezen bij een koude en een hete motor, de temperatuur range is hier dus behoorlijk gerekt wat weer ten goede komt aan de levensduur van de luchtgekoelde vriend. Deze olie worden ook wel multi grade genoemd. Single grade olie wordt tegenwoordig nog toegepast in motoren die werken onder extreme (tropische of arctische omgeving) of in constante condities (stationaire-; en scheepsmotoren).

Kwaliteit

De SAE zegt niets over kwaliteit van olie; hiervoor zijn weer andere instellingen die testen voorschrijven waaraan olie moet voldoen. De belangrijkste zijn de API en de ACEA.
American Petroleum lnstitute (API) De API brengt een kwaliteits kenmerk op de markt voor dieselmotoren en benzinemotoren. Samen met autofabrikanten stelt de API minimale eisen op waaraan een olie moet voldoen. Voor benzine motoren begint de code altijd met een S (=Sevice Fill) met direct daarachter een letter die de kwaliteit aangeeft. Er zijn sinds de invoering de volgende codes vrijgegeven SA; SB; SC; SD; SE; SF; SG; SH; SJ & SL. Het oplopen van de letter achter de S is een maat voor de oliekwaliteit. SA is olie met zeer weinig dopes en is van de laagste kwaliteit. De hoogste kwaliteit is dus de SL die in 2001 is vrijge-
geven. Alleen is deze nog slecht verkrijgbaar. Als de handleiding voorschrijft SE-kwaliteit dan kan men dus gerust de betere SJ kwaliteit toepassen.

De code geeft de minimale eisen aan. Het is hier net als op school, slagen kun je met een 6 maar ook met een 10. Er is geen SI of SK-kwaliteit vrijgegeven. Naast de code is er nog een aspect waar men op moet letten namelijk de zogenaamde API donut. Hierin staat de viscositeit en de API norm. Deze donut ook wel API service symbool genoemd, wordt alleen afgegeven door de API en geeft de garantie dat de olie naderhand nog steekproefsgewijs wordt gecontroleerd. Een goed merk is dus altijd voorzien van deze donut. De meeste huismerken zijn meestal alleen voorzien van de vermelding ‘voldoet aan API SJ’. Eigelijk is dit nietszeggend
omdat er geen onafhankelijke instantie is die deze claim naderhand controleert.

De API donut

De vermelding energy conserving geeft aan dat de olie een lage wrijving geeft, zodat er brandstof wordt bespaard.
Wrijvings vermindering wordt bereikt door gebruik te maken van olie met lage viscositeit. Voor onze luchtgekoelde vriend is deze aanduiding niet interessant.

Association des Constructeurs Européens d’automobiles (ACEA)

De API is toegespitst op de Amerikaanse rijstijl motoren en benzine. In Europa met de kleine hoogtoerige motoren en snellere kortere ritten vraagt een iets andere olie kwaliteit.
De kwaliteits eisen zijn omschreven door de ACEA (opvolger van de opgehe- ven CCMC). Zij brengen onder de naam EELQMS (European Engine Lubricants Quality Management System), een kwaliteits waarborg systeem. Het mooie van dit systeem is dat de oliefabrikant de precieze samenstelling moet afgeven, tussentijdse wijzingen van basis componenten (additieven; basisolie) worden niet meer geaccepteerd. Hierdoor verwacht men een veel constantere kwaliteit en wordt het rommelen met goedkopere toevoegingen tegengehouden.

Voor benzine motoren zijn er vijf categorieën namelijk Ai; A2; A3; A4 & A5.

A1: olie voor benzinemotoren die specifiek zijn ontworpen voor het gebruik van olie met lage wrijving (=brandstofbesparing) en lage viscositeit denk aan bv OW-30 Deze olie is niet voor alle motoren toepasbaar.
A2: Olie voor algemene toepassing in de meeste motoren met normale olie verversings termijn, doch kan voor sommige motoren die hoge prestaties leveren problemen geven.
A3: olie voor benzinemotoren die hoge en extreme prestaties moeten leveren en waarbij door de fabriek een zeer lange olieververs termijn wordt geëist. A3 is vergelijkbaar met A2-olie, alleen heeft deze olie aanvullende eisen mbt een langere levensduur, deze olie is ook beter bestand tegen een hoge temperatuur.

A4: Gereserveerd voor olie in direct ingespoten benzinemotoren.

A5: Dit is een olie voor benzinemotoren die hoge prestaties leveren en specifiek zijn ontworpen voor het gebruik van olie met lage wrijving (=brandstofbesparing) en lage viscositeit.

Daarnaast worden er eisen gesteld om aan die hoge en extreme motor prestaties te voldoen en waar de autoproducent een zeer lange olieververs termijn voorschrijft. Deze moto- ren zijn specifiek ontworpen voor het gebruik van olie met lage wrijving en
lage viscositeit en daarom is deze olie niet voor alle motoren toepasbaar.

Voor onze K.Ghia komen we uit op olie in de klasse A2 of A3. Soms staat er ook een jaartal bij bv A3- 98 of A3-02. De A3-02 is hier de betere kwaliteit dan A3-98 omdat de testeisen zwaarder zijn geworden. Het jaartal staat echter om onduidelijke reden
meestal niet vermeld. Net als bij de API zijn deze voorschriften minimaal, dus ook hier geldt; slagen kun je met een 6 maar ook met een 10.

Andere specificaties

Naast de internationaal gehanteerde API of ACEA classificatie bestaan er nog tal van specificaties die zijn opgesteld door autofabrikanten, bijvoorbeeld VW, Ford; GM; BMW. Dit lijkt weer complex maar vele specificaties van fabrikanten bestaan meestal uit vergelijkbare testen alleen worden die uitgevoerd met hun eigen en nu leverbare motoren.
Codes als API CE en ACEA 81 of E3 hebben betrekking op diesel motoren. ILSAC en JASO hebben betrekking op brandstofbesparing en motorfietsolie.
Welke kwaliteits kenmerk moet men kiezen API of ACEA? Een olie van een goed merk is altijd voorzien van API en
ACEA code.

Welke viscositeit is nu geschikt voor een luchtgekoelde VW-motor

Aanbeveling uit literatuur, ik heb hier alleen de multi grade genoteerd:

Chilton VW Repair & Tune-up guide alle luchtgekoelde modelen vanaf
1970 1300 tjm 2000cc 12volt: boven 0°C 10W-40; 10W-50; 20W-40; 20W-40; 20W-50; iOW-30. 0°C tot -23°C 10W-40; 10W-30. continu onder -12°C 5W-20; 5W-30.
P. OlyslagerVW 5e druk 1965 model 1961 t;m 1964 Kever/ K.Ghia/ transp. 1200cc 6volt: Boven 30°C 10W-30 Van 30°C tot 0°c 10W-30 Beneden 0°c 10W-30
P. Olyslager 3e druk 1974 VW 1300, 1500 1968-70, 12volt Hier wordt geadviseerd: ‘het gebruik van multi grade motor olie wordt door de Volkswagenfabriek niet noodzakelijk geacht en niet aanbevolen’. Moet ik nutoch overschakelen naar single grade?
Antwoord: in de tijd dat dit boekje werd geschreven was de kwaliteit niet zo goed, maar vanaf API SE is de kwaliteit behoorlijk verhoogd zodat multi grade nu te preferen is. (bron: Bently manual).
Mooi om te zien is dat in dit Olyslager boekje wordt vermeld dat de oliedruk van de oliepomp gemeten wordt met multi grade 10W30.
Haynes VW Beetle & K.Ghia 1954-79:
-10°C tjm 30°C 20W-50; 20W-40
-15°C t/m 30°C 15W-50; 15W-40
-20°C t/m 15°C 10W-40; 10W-30
-35°C t/m -10°C 5W-30; 5W-20.
Bently official service manual 1970-1979 Kever/K.Ghia:
-10°C tjm25°C 20W-50; 20W-40
-15°C t/m 25°C 15W-50; 15W-40
-20°C tjm 10°C 10W-40; 10W-30
-30°C tjm -10°C 5W-20.

Wanneer olie verversen

De meeste literatuur geven een termijn van 5000 km aan. Een olieververs termijn van 3 maanden (bron Olyslager) is met de huidige moderne motorolie achterhaald. Rij je minder dan 5000 km per jaar, dan zou ik overstappen op een jaarlijkse olie ververs termijn. Ga deze termijn niet verlengen, onze motor heeft namelijk geen oliefilter (gaas in carter is geen filter), de vuildeeltjes die door de olie zweven worden pas met het olieverversen verwijderd.

Het gebruik van motorolieverbeteraars

Dit zijn middeltjes zoals STP, Slick50; Wynn’s; Liquid-Moly etc. ze zouden de kwaliteit van de olie verbeteren.
Navraag bij Shell: niet doen!

Als deze wondermiddelen zouden helpen dan zouden de automobielfabrikanten ze zeker gaan voorschrijven. Deze middeltjes kunnen reageren met de dopes, waardoor de werking van de dopes wordt verminderd of nog erger, door het uitzakken van deze ‘wondermiddeltjes’ in de motorolie kunnen er verstoppingen ontstaan. Ook zal de olie niet meer voldoen aan de eisen die gesteld zijn door API en het ACEA.

Toine Lemmens

 

Geef een reactie